04 Απριλίου, 2011

Περί Αχράντων Ψυχών

Άχραντες Ψυχές
Στην Πλατωνική θεολογία έχουμε την χρήση του όρου "Άχραντοι". Η λέξη αυτή δηλώνει το αμόλυντο, το μη προσβαλόμενο από την κακία και τα πάθη και χρησιμοποιείται τόσο ως χαρακτηρισμός των Θεών όσο και για ένα γένος ψυχών που έχει το ίδιο όνομα, "Άχραντες ψυχές".

Σε αυτό το άρθρο θα αναφερθώ στο γένος των "Άχραντων ψυχών".

Επειδή καθετί το θεϊκό ξεκινά την ενέργεια από τον εαυτό του και ακόμα αν ενεργεί προς τα κατώτερα και μεταδίδει την δική του ιδιότητα στα υποδεέστερα, εδραιώνει και καθορίζει τον εαυτό του πριν από τα υπόλοιπα με βάση την ενέργεια εκείνη. Για αυτό σε κάθε περίπτωση αυτό που χορηγεί στα άλλα την συμμετοχή στην ομοιότητα και στην ανομοιότητα, για τον εαυτό του και ως προς τον εαυτό του θα έχει αυτήν την ομοιότητα και την ανομοιότητα και είναι ανάμεικτο και από τα δύο, παρόλο που άλλοτε έχει προβάλει την ομοιότητα περισσότερο και άλλοτε την ανομοιότητα.

Τα γεννητικά αίτια είναι ενωμένα με τα πατρικά και τα άχραντα αίτια είναι ενωμένα με όσα σπεύδουν να απλωθούν στα πάντα... Έτσι το ηγεμονικό γένος των Θεών είναι:

όμοιο και ανόμοιο με τον εαυτό του,
και με τα άλλα.
Αλλά επειδή είναι όμοιο και ανόμοιο με τον εαυτό του, συνδέει τον εαυτό του με τις αρχές και τον διαχωρίζει από αυτές, διατηρώντας τα όρια της δικής του προόδου,
και επειδή είναι όμοιο και ανόμοιο με τα άλλα, επιστρέφει και συγκεντρώνει τα άλλα στον εαυτό του και τα διαχωρίζει από τον εαυτό του.


Πρόκλος, Περί της κατά Πλάτωνα Θεολογίας, Βιβλίο 6, 70.1 – 70.20

Στο απόσπασμα αυτό, ο Πρόκλος εξηγεί γιατί οι Θεοί άλλοτε δέχονται την αναγωγή των ψυχών στο πεδίο τους και άλλοτε όχι. Ο λόγος είναι ότι οι Θεοί διατηρούν την θεία τους ιδιότητα με το να κάνουν τους ακολούθους της σειράς τους όμοιους με Αυτούς. Για να γίνει αυτό δρουν με την λειτουργία του όμοιου και του ανόμοιου. Όσες οντότητες είναι όμοιες προς έναν Θεό προοδεύουν προς Αυτόν. Αν είναι ανόμοιες απομακρύνονται από Αυτόν. Αυτή η λειτουργία της ομοιότητας και ανομοιότητας είναι το ηγεμονικό στοιχείο των Θεών με το οποίο ξεχωρίζουν τα όντα και άγουν τις ψυχές ανάλογα με την κλίση της κάθε μιας.

Στο απόσπασμα αυτό μας ενδιαφέρει το σημείο όπου γίνεται λόγος για τα Άχραντα αίτια. Οι Άχραντες οντότητες είναι ενωμένες με τις ανώτερες οντότητες οι οποίες σπεύδουν να απλωθούν σε κάθε ύπαρξη.

Καὶ μὴν ὅτι γε τὰ μὲν τῶν ἀγαθῶν θρεπτέον
φαμὲν εἶναι, τὰ δὲ τῶν κακῶν εἰς τὴν ἄλλην λάθρᾳ
διαδοτέον πόλιν [19 Α].
Καὶ ταῦτα τῶν ἐκεῖ διωρισμένων ἐστί, πολλῷ δὲ πρό-
τερον ἐν τῷ παντὶ γίνεται. τῶν γὰρ παραγομένων ὑπὸ τῶν (15)
θεῶν καὶ δαιμόνων τὰ μὲν ἐν αὐτοῖς μένει, γένη καθαρὰ
καὶ πόρρω γενέσεως, ἃ καὶ ἄχραντα διὰ τοῦτο καλεῖται, τὰ
δὲ κάτεισιν εἰς γένεσιν, οὐ δυνάμενα ἐν οὐρανῷ μένειν
ἀκλινῶς. καὶ τὰ μέν ἐστιν ἐξ ἀγαθῶν, τὰ δὲ ἐκ τῶν χειρό-
νων· τὸ γὰρ κακὸν τοῦ χείρονός ἐστι δηλωτικόν. εἰσὶ δὴ (20)
οὖν θεῶν μὲν ἵπποι τε καὶ ἡνίοχοι πάντες ἀγαθοί,
τὰ δὲ τῶν ψυχῶν τῶν μερικῶν μεμιγμένα. διὸ δὴ καὶ
ῥοπὴ καὶ νεῦσις καὶ πτερορρύησις ἐν ταύταις, ἃς καὶ πέμπουσιν εἰς γένεσιν οἱ θεοὶ ἐν οὐρανῷ καὶ δαίμονες τῶν καθόδων προϊστάμενοι τῶν ψυχικῶν. τά τε οὖν οὐράνια ψυχῶν (25)
γένη καὶ ἄχραντα τρέφεται συνεπόμενα τοῖς θεοῖς ἐπὶ
δαῖτά τε καὶ θοίνην, ὡς ἐν Φαίδρῳ [247 Α] λέγεται,
καὶ τὰ γενεσιουργὰ κοινωνεῖ τῇ γενέσει πεμπόμενα ἐκεῖθεν

Πρόκλος, Σχόλια στον Τίμαιο, Βιβλίο 1, 52.11 – 52.28

Εδώ ο Πρόκλος εξηγεί το απόσπασμα από τον Τίμαιο 19Α.

"Δεν είπαμε επίσης ότι πρέπει να ανατρέφονται βέβαια τα παιδιά των χρηστών πολιτών, ενώ των κακών πρέπει να στέλνονται κρυφά σε διάφορα μέρη της πολιτείας;... Και καθώς μεγαλώνουν πρέπει παρακολουθώντας τα συνεχώς να επαναφέρουν τους άξιους, ενώ τους ανάξιους να τους στέλνουν σε αντικατάσταση στη θέση των επανερχομένων;"

Εδώ ο Πρόκλος σχολιάζει με φιλοσοφικό και θεολογικό πνεύμα και όχι πολιτικό, όπως συνήθως κάνουν οι πιο πολλοί όταν διαβάζουν την "Πολιτεία". Η Πολιτεία είναι μια αλληγορία για την "Τέλεια Πολιτεία" των ψυχών, των Θεών και με "πολίτευμα" το Εν και όχι κάτι άλλο.

Σε αυτό το πνεύμα ο Πρόκλος λέγει:

τῶν γὰρ παραγομένων ὑπὸ τῶν (15)
θεῶν καὶ δαιμόνων τὰ μὲν ἐν αὐτοῖς μένει, γένη καθαρὰ
καὶ πόρρω γενέσεως, ἃ καὶ ἄχραντα διὰ τοῦτο καλεῖται

Όσα γένη ψυχών είναι παραγόμενα από τους Θεούς και τους Δαίμονες, μένουν κοντά σε αυτούς και είναι γένη καθαρά. Για αυτό καλούνται και Άχραντα γένη.

Τὰ δὲ κάτεισιν εἰς γένεσιν, οὐ δυνάμενα ἐν οὐρανῷ μένειν ἀκλινῶς

Τα γένη που αναγκάζονται να έρθουν σε γέννεση, δεν μπορούν να μείνουν στον Ουρανό (κοντά στους Θεούς).

διὸ δὴ καὶ ῥοπὴ καὶ νεῦσις καὶ πτερορρύησις ἐν ταύταις, ἃς καὶ πέμπουσιν εἰς γένεσιν οἱ θεοὶ ἐν οὐρανῷ καὶ δαίμονες τῶν καθόδων προϊστάμενοι τῶν ψυχικῶν.

Σε αυτά εμφανίζεται η ροπή και η νεύση και η απώλεια των πτερύγων τους και στέλνονται στην γέννεση από τους θεούς του ουρανού και τους Δαίμονες που είναι προϊστάμενοι των καθόδων των ψυχών. Με άλλα λόγια οι διαφορά των Άχραντων γενών και των θνητών είναι ότι τα πρώτα μένουν κοντά στους Θεούς στον Ουρανό, ενώ οι θνητοί έρχονται συνεχώς στην γέννεση για να καθαρθούν.

Το πρώτο απόσπασμα από τον Τίμαιο, μιλάει γι' αυτό ακριβώς. Τα κακά τέκνα της Πολιτείας είναι οι ψυχές των θνητών που στέλνονται στο Γίγνεσθαι για να ζήσουν μια ζωή κάθαρσης. Τα καλά τέκνα της Πολιτείας είναι οι Άχραντες ψυχές που μένουν κοντά στους Θεούς. Η δε Πολιτεία είναι η πνευματική πολιτεία των ψυχών και των Θεών και του Ενός.

τά τε οὖν οὐράνια ψυχῶν (25)
γένη καὶ ἄχραντα τρέφεται συνεπόμενα τοῖς θεοῖς ἐπὶ δαῖτά τε καὶ θοίνην

Τα ουράνια γένη των ψυχών τρέφονται δε σε συμπόσιο και σε φαγητό με τους Θεούς.

τὰ ἐν ὕλῃ κατεχόμενα, σῳζούσης δὲ ἄχραντα τὰ κεχωρισμένα τῆς ὕλης

Πρόκλος, Σχόλια στον Τίμαιο, Βιβλίο 1, 191.8-9

Στο απόσπασμα αυτό δίνεται η πληροφορία ότι, οι Άχραντες ψυχές είναι χωρισμένες από την ύλη σε αντίθεση με τις θνητές ψυχές που είναι εντός Γίγνεσθαι και έτσι ενωμένες με το υλαίο πεδίο. Για αυτό οι θνητοί έχουν υλικό σώμα και υπόκεινται στους νόμους της ζωής, θανάτου και μετενσάρκωσης, ενώ οι Άχραντες ψυχές ζουν κοντά στους Θεούς στον Ουρανό χωρίς σώμα και χωρίς τον θάνατο και την ανάγκη σώματος και μετενσάρκωσης.

τούτων δὴ τῶν ψυχῶν αἳ μὲν ἄχραντοι μένουσιν
ἀεὶ τῶν οἰκείων ἐξημμέναι θεῶν καὶ συνδιοικοῦσαι τὸ πᾶν (15)
αὐτοῖς, αἳ δὲ κατίασιν μὲν εἰς γένεσιν, μεγαλουργοὶ δέ εἰσι καὶ
ἀκάκωτοι διαμένουσιν· αἳ δὲ κατίασι καὶ κακίας ἀναπίμπλανται γενεσιουργοῦ, καὶ εἰσδέχονταί τι παρὰ τῶν διοικουμένων·
τοῦτο γὰρ ἔσχατον εἶδος ζωῆς. αἱ μὲν οὖν πρῶται παῖδες
ὄντως εἰσὶ θεῶν, ὡς ἄχραντοι καὶ ἀνεκφοίτητοι τῶν πατέρων, οἷον ἐν αὐτοῖς τεχθέντες καὶ μείναντες ἔνδον, παῖδες
προπομποὶ τῶν θεῶν, δορυφορικὴν ἔχοντες τάξιν ἢ καὶ
ὀπαδοὶ τυγχάνοντες. αἱ δὲ μέσαι παῖδες μὲν καλοῦνται θεῶν,
ἀλλὰ προσλαμβάνουσι καὶ τὴν δευτέραν ζωὴν καὶ γίγνονται
καὶ ἀνθρώπων παῖδες. αἱ δὲ <τρίται> παῖδες μὲν θεῶν, ἀλλ᾿ (25)
οὐ γνήσιοι καλοῦνται παῖδες, ὡς μὴ διασωσάμεναι τὸ εἶδος
τοῦ οἰκείου θεοῦ, ῥέψασαι δὲ εἰς ὕλην καὶ λήθην ἔχουσαι
τῶν οἰκείων πατέρων.

Πρόκλος, Σχόλια στον Τίμαιο, Βιβλίο 1, 111.14- 111.28

Οι άχραντες ψυχές μένουν κοντά στους Θεούς και συνδιοικούν το παν.
Μερικοί κατέρχονται στη Γέννεση μεγαλουργούν και μένουν χωρίς κακία.
Άλλες ψυχές κατέρχονται στην Γέννεση και εκδηλώνουν κακία.
Υπάρχουν τρία είδη γενών. Τρεις ομάδες τέκνων λοιπόν.
Οι πρώτοι παίδες, οι άχραντες ψυχές είναι τα παιδιά των Θεών, και δεν έχουν ούτε ενδίδουν στην κακία.
Οι δεύτεροι παίδες, είναι οι οπαδοί των Θεών και ακολουθούν αυτούς, έχουν "δορυφορική τάξιν". Αυτές οι ψυχές αποκαλούνται παίδες (υιοί) Θεών, αλλά προσβάλλονται από την κακία και έχουν την μέση τάξιν.
Οι τρίτοι παίδες έχουν ως αίτια τους Θεούς, αλλά δεν είναι γνήσια παιδιά αυτών διότι δεν διασώζουν μέσα τους το είδος του Θεού, ενδίδουν στην κακία και ρίπτονται στην ύλη και στην λησμονιά του Θεϊκού πατέρας τους.
Αυτές είναι οι διαφορές των Άχραντων ψυχών με τις θνητές. Άχραντες ψυχές είναι το πρώτο γένος των Θεών, ενώ θνητές το δεύτερο και τρίτο γένος με χειρότερο το τρίτο.

και (15)
τὸ μὲν πρῶτον τῆς εὐδαιμονίας εἶδος καὶ παντελές ἐστι τὸ
κοσμικόν. δεύτερον δὲ τὸ τῶν θεῶν τῶν ἐγκοσμίων, οὓς
καὶ ἐν Φαίδρῳ [247 Α 250 Β] θεοὺς εὐδαίμονας προσηγόρευσεν ἑπομένους τῷ μεγάλῳ Διί. τρίτον δὲ ἐν τοῖς
κρείττοσιν ἡμῶν γένεσιν· ἄλλη γὰρ ἀγγέλων ἀρετὴ καὶ ἄλλη (20)
δαιμόνων καὶ τρίτη τις ἄλλη τῶν ἡρωϊκῶν γενῶν, καὶ τὸ
τῆς εὐδαιμονίας εἶδος τριπλοῦν καθ᾿ ἕκαστον γένος ἐξαλλαττόμενον. τέταρτον δὲ τὸ ἐν ταῖς ἀχράντοις ψυχαῖς, αἳ
καὶ τὰς καθόδους ἀπήμονας ποιοῦνται καὶ προβέβληνται
ζωὴν ἀμείλικτον καὶ ἀδάμαστον. πέμπτον δὲ τὸ ἐν ταῖς (25)
μερικαῖς ψυχαῖς, καὶ τοῦτο πολυειδές· οὐ γὰρ ὡσαύτως εὐδαιμονεῖ ψυχὴ σελήνῃ τε ὀπαδὸς οὖσα καὶ τῆς ἡλιακῆς ἐξηρτημένη τάξεως, ἀλλ᾿ ὥσπερ τὸ εἶδος τῆς ζωῆς ἕτερον, οὕτω
καὶ ἡ τελειότης διαφόροις ἀφορίζεται μέτροις. ἔσχατον δὲ
τὸ ἐν τοῖς ἀλόγοις ζῴοις ὁρώμενον· πᾶν γὰρ τὸ τῆς κατὰ (30)
φύσιν προσηκούσης αὐτῷ τελειότητος τυγχάνον εὔδαιμόν ἐστι·
διὰ γὰρ τῆς οἰκείας τελειότητος συνάπτεται πρὸς τὸν οἰκεῖον
δαίμονα καὶ τυγχάνει τῆς παρ᾿ ἐκείνου προνοίας.

Πρόκλος, Σχόλια στον Τίμαιο, Βιβλίο 2, 112.15 – 112.33

Εδώ εξετάζουμε την ευδαιμονία σε όλες τις τάξεις των όντων.
Το πρώτο είδος ευδαιμονίας είναι το παντελές του Κόσμου.
Δεύτερο των εγκόσμιων Θεών.
Το τρίτο η ευδαιμονία του γένους των Αγγέλων, Δαιμόνων και Ηρώων.
Τέταρτο η ευδαιμονία των αχράντων ψυχών.
Πέμπτο είδος ευδαιμονίας των άλλων ψυχών.
Τελευταίο (έσχατο) η ευδαιμονία των ψυχών που ζουν χωρίς λογική.
Κάθε ένα από αυτά βιώνει την δικιά του ευδαιμονία και τελειότητα η οποία συνάπτεται προς τον οικείο Δαίμονα και τυγχάνει από την πρόνοια του Θεού εκείνου.

τινὲς εἶεν διὰ τὴν ἄχραντον ζωὴν ἀναμάρτητοι

Πρόκλος, Σχόλια στον Τίμαιο, Βιβλίο 2, 332.23

Οι ψυχές αυτές οι οποίες διάγουν άχραντη ζωή είναι αναμάρτητες. Και όχι μόνο, σε άλλα αποσπάσματα αναφέρει ότι δεν είναι δεκτικές στην κακία και δεν εκδηλώνουν πάθη.

Αυτά λοιπόν είναι μερικά ενδεικτικά αποσπάσματα από το σύνολο των 309 αποσπασμάτων περί των "αχράντων ψυχών και Θεών" που υπάρχουν στο έργο του Πρόκλου. Από τα 309 συνολικά αποσπάσματα, άλλα αναφέρονται στις άχραντες ψυχές και άλλα στους άχραντους Θεούς.

Η ίδια θεολογία περί κάποιων ψυχών που δεν ενδίδουν στην κακία, δεν έχουν πάθη, είναι αναμάρτητες, μπορούν και ζουν δίχως σώμα, είναι απαλλαγμένες από τον θάνατο και ζουν κοντά στο πεδίο των Θεών σε κατάσταση ευδαιμονίας, εμφανίζεται και σε άλλους λαούς.

Η ίδια θεολογία εμφανίζεται και στην Ινδία και στο Θιβέτ. Εκεί οι Άχραντες ψυχές είναι γνωστές σαν Άβαταρ (Avatar). Είναι οι ψυχές που μπορούν να παραμένουν εκτός Γίγνεσθαι, εκτός χρόνου και πέρα από την μετενσάρκωση. Στην Θιβετιανή θεολογία οι ψυχές αυτές μπορούν να επιλέξουν την εθελούσια ενσάρκωση. Τότε είναι που έρχονται στην Γη λαμπρά πνεύματα, μεγάλοι διδάσκαλοι και πνευματικοί οδηγοί της ανθρωπότητας. Είναι οι λεγόμενοι Βούδες. Χαρακτηριστικό τους είναι η θαυματουργική δράση, η πνευματική διδασκαλία και η άπειρη συμπόνια προς κάθε ύπαρξη και ο μεγάλος σεβασμός στην ζωή.

Η προσωπική μου γνώμη είναι ότι και ο Ιησούς ήταν μια τέτοια "Άχραντη ψυχή", διότι η ιστορία του όπως σώζεται από τους Ευαγγελιστές έχει όλα αυτά τα στοιχεία, όπως ακόμη ότι ο Ιησούς δεν αποδέχθηκε τον χαρακτηρισμό "Αγαθός", αλλά είπε ότι μόνο ο Θεός είναι Αγαθός κάνοντας σαφή διαχωρισμό του Θεού με την ύπαρξή του.

16 Καὶ ἰδοὺ εἷς προσελθὼν εἶπεν αὐτῷ· διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ἀγαθὸν ποιήσω ἵνα ἔχω ζωὴν αἰώνιον;
17 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός.

Ματθαίος, 19-16,17


Τα Τραγούδια των Μυστών

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Νεότερες Αναρτήσεις Επόμενη σελίδα