18 Αυγούστου, 2012

Μετα-Χριστιανική Ευρώπη

Μετα-Χριστιανική Ευρώπη
Μιλάει στην "Ελεύθερη Έρευνα" η αναπληρώτρια καθηγήτρια της Παντείου, δρ. Πηνελόπη Φουντεδάκη


- Ε.Ε.: Κυρία Φουντεδάκη, πριν λίγο καιρό, μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Πολωνή Ευρωβουλευτής επιχειρηματολογώντας κατά των αμβλώσεων, ανέφερε ότι η άμβλωση είναι αμαρτία. Είναι δυνατόν στις μέρες μας, μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συζητούν για αμαρτήματα; Μήπως βρισκόμαστε στην αυγή ενός νέου Μεσαίωνα;

- Θα σας απαντήσω όχι. Δεν είναι η λογική του Μεσαίωνα, αλλά η λογική των ιστορικών κύκλων. Όσο περισσότερο ενοποιείται σήμερα ο κόσμος, είτε μέσω της Ε.Ε., είτε μέσω της παγκοσμιοποίησης, ο ορίζοντας της επικοινωνίας διευρύνεται. Έθνη, κράτη, φυλές, πολιτισμοί, που ζούσαν στο δικό τους πολιτικό, πολιτιστικό, οικονομικό περιβάλλον, ήρθαν απότομα σε ευθεία επικοινωνία, αλλά και σε σύγκρουση. Είναι προφανές, ότι ένα μέρος του πληθυσμού της Πολωνίας θεωρεί ότι η επαναφορά στη θρησκευτική πίστη, που στερήθηκε κατά την σοβιετική περίοδο, συνιστά εκδήλωση ελευθερίας και εξέλιξης. Νομίζω πως απατάται και κατ' ουσίαν επιστρέφει σε μία εξ αποκαλύψεως αλήθεια, που μπορεί να καταστεί πολιτευματικά προβληματική, αφού η αμαρτία εμφανίζεται σαν πολιτική θέση.

Η αντικατάσταση του δικαιώματος από την αμαρτία στην Πολωνία οφείλεται σε ένα ιστορικό κενό πολλών δεκαετιών. Ενώ ο Διαφωτισμός προσδιόρισε ιδεολογικά την Κεντρική και Δυτική Ευρώπη στο επίπεδο της διάκρισης του κράτους από την εκκλησία (δεν θα συμπεριλάβω την Ελλάδα μέσα, διότι έχει μία ιδιοτυπία), τώρα με την διεύρυνση της Ε.Ε. προς τα τέως κομμουνιστικά καθεστώτα διαπιστώνουμε, ότι ο τρόπος, που αυτές οι χώρες αντιμετωπίζουν τις σχέσεις κράτους - εκκλησίας, είναι πολύ διαφορετικός από τον υπόλοιπο δυτικό.

Συμβολικά, άλλωστε, η εθνική αντιπαλότητα Πολωνίας και Ρωσίας (προ του 1917) δεν είναι άσχετη με την σύγκρουση του καθολικού με το ορθόδοξο δόγμα και την Ουνία. Οι Πολωνοί, καταπιεζόμενοι από τους Ρώσους σε διάφορες φάσεις της Ιστορίας τους, είχαν πάντοτε την συνδρομή της Καθολικής Εκκλησίας και δεν είναι τυχαίο, ότι ο προηγούμενος Πάπας, που ήταν Πολωνός, συνέβαλε στην κατάλυση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Η καθολική εκκλησία στην Πολωνία παραμένει η πιο ισχυρή συνειδησιακή της τάση, είτε μας αρέσει αυτό, είτε δεν μας αρέσει. Ελπίζω, ωστόσο, ότι οι Πολωνοί Ευρωβουλευτές θα συνειδητοποιήσουν γρήγορα πού βρίσκονται και τι υποστηρίζουν. Το εξαιρετικά παρήγορο είναι, ότι η συγκεκριμένη κυρία θεωρήθηκε εκτός τόπου και χρόνου και η Ευρώπη δεν συγκλονίσθηκε από τον λόγο της. Και βεβαίως, ουδεμία ευρωπαϊκή χώρα συζητά σοβαρά την απαγόρευση των αμβλώσεων.

- Ε.Ε.: Τι εννοείτε σχετικά με την ιδιοτυπία της Ελλάδας;

- Να διευκρινίσω λοιπόν, ότι, αν και δεν έχει τύποις επίσημη εκκλησία - έχει τη λεγόμενη "επικρατούσα θρησκεία" - η χώρα μας είναι το ευρωπαϊκό "παράδειγμα" της στενότερης σχέσης κράτους – εκκλησίας, της πιο περιπεπλεγμένης και πελατειακής τόσο από πλευράς οικονομικών όσο και πολιτικών-εκλογικών συμφερόντων. Μην ξεχνάτε πως η ευρύτατη νομιμοποίηση της "επικρατούσας θρησκείας" στην κοινωνία στηρίζει και άτυπες διακρίσεις που επιβάλλονται από τη Διοίκηση, αλλά και σε πιέσεις προς την πολιτική ηγεσία ως προς τη ματαίωση λήψης αποφάσεων τις οποίες η ίδια η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί δυσμενείς.

Η ιδιαιτερότητα της Ελλάδας εντοπίζεται στην έκταση του πλέγματος των διατάξεων, που αφορούν τις σχέσεις εκκλησίας και πολιτείας και που ως σύνολο έχουν μοναδικότητα στον ευρωπαϊκό χώρο. Η σύγκριση με άλλες χώρες δείχνει, ότι επιμέρους ρυθμίσεις του ελληνικού Συντάγματος υπάρχουν και σε άλλα ευρωπαϊκά Συντάγματα, σε κανένα όμως δεν διαπιστώνεται τόσο έντονο και σε τόσα επίπεδα το στοιχείο της σύνδεσης κράτους και εκκλησίας. Θυμίζω την προμετωπίδα του Συντάγματος, τον όρκο του Προέδρου της Δημοκρατίας και των βουλευτών, με παραπομπή στην Αγία Τριάδα, την κρατική μισθοδοσία του υπαλληλικού προσωπικού μόνο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, την ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης ως συνταγματικής επιταγής. Εδώ ταιριάζει η φράση του Φαίδωνα Βεγλερή, που μιλά για τις αποκλίσεις του ελληνικού Συντάγματος από τη φιλελεύθερη δυτική παράδοση.

Μετα-Χριστιανική Ευρώπη

Σε όλες τις θεοκρατούμενες κοινωνίες παγκοσμίως παρατηρείται αφ' ενός μεγάλη διαφθορά κι αφ' ετέρου υστέρηση παντού (Οικονομία, Υγεία, Παιδεία, ανάπτυξη κ.λπ.). Τα ίδια φαινόμενα παρατηρούνται και στη βυζαντινοκρατούμενη χώρα μας, η οποία πρωτεύει στην Ευρώπη στη θεοκρατία, αλλά και στη διαφθορά επίσης, ενώ παρουσιάζει τους χειρότερους δείκτες σε όλους τους τομείς.

Να προσθέσω όμως, πως και το λεγόμενο "λαϊκό κράτος", απολύτως ουδέτερο απέναντι σε όλες τις θρησκείες, είναι κατά τη γνώμη μου ανέφικτο. Και η Γαλλία, που αποτελεί το κλασικό παράδειγμα λαϊκού κράτους δεν μπορεί να αποφύγει αφανείς δεσμούς με την Καθολική Εκκλησία. Η θρησκεία δεν είναι η ατομική πίστη σε έναν θεό· είναι η οργανωμένη λατρεία, που τελείται σε δημόσιο χώρο και διεκδικεί δημόσιο χώρο. Συνεπώς, νομίζω πως πάντα θα αναζητούνται λειτουργικά σχήματα μερικού χωρισμού.

- Ε.Ε.: Πώς βλέπετε να επηρεάζονται σήμερα οι σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, αλλά και των κρατών, αν λάβουμε υπ' όψη μας την θρησκεία;

- Θα σας έλεγα, πως άνθρωποι, ομάδες και κράτη δοκιμάζονται σήμερα, όσον αφορά τα θρησκευτικά πιστεύω, δηλαδή έχουν δυσκολίες συμβίωσης και συνεννόησης εξ αιτίας των θρησκευτικών και αντίστοιχα πολιτισμικών πιστεύω. Αυτή η απότομη, εκ των πραγμάτων, συνάντηση διαφορετικών πολιτιστικών και δικαιικών ενοτήτων με την ενοποίηση του πλανήτη (προσωπικά την θεωρώ θετική), μετά το 1990, έδειξε πως η επικοινωνία δεν είναι ούτε αυτονόητη, ούτε εύκολη. Το έλλειμμα επικοινωνίας είναι πολλές φορές τρομακτικό. Μία ομάδα ανθρώπων συνεννοείται ευκολότερα απ' ότι πολλές ομάδες μεταξύ τους. Διαφορετικά προσεγγίζονται δύο ευρωπαϊκά κράτη, που έχουν περάσει από την λογική των δύο παγκοσμίων πολέμων, διότι παρά το αιματηρό τους παρελθόν, οι παρεμφερείς συνθήκες και τα κοινά βιώματα θα τους ενώσουν. Παλαιότερα, η προσέγγιση Δύσης και Σοβιετικής Ένωσης ήταν δύσκολη, αλλά και οι δύο είχαν μια πολιτική σχέση, που βασιζόταν στη διαδικαστική αλήθεια και όχι στην "εξ αποκαλύψεως". Βλέπετε πόσο δυσκολότερη είναι σήμερα η συνεννόηση μεταξύ Δύσης και Ιράν π.χ.

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, η μετανεωτερικότητα μεταφράζεται σε επικοινωνία, όχι εσώτερη, αλλά οικονομική και πραγματική, που οδηγεί κοινωνίες, κράτη, εξουσίες, ιδεολογίες με αποστάσεις αιώνων, να συνομιλούν. Το αρχέγονο συναντά το μεταβιομηχανικό, θυμίζει λίγο comics. Το διαφορετικό ξαφνικά βρίσκεται στη διπλανή μας πόρτα, δηλαδή θα πρέπει να συνομιλήσουμε με έναν αλλοδαπό, ο οποίος έχει ζήσει στην κοινωνική δομή της φυλής και του φύλαρχου, που η Δύση έζησε στο απώτατο παρελθόν της. Και το πρόβλημα είναι η πλήρης διάσταση στο πως λαμβάνεται μία απόφαση. Με την πλειοψηφία, βάσει της ισότητας των συμμετεχόντων, ή με βάση την εμπειρία των γερόντων της φυλής, ή του γηραιότερου άρρενος μέλους της ευρύτερης οικογένειας; Η πολιτική απόφαση, εκεί, λαμβάνεται με κριτήριο την υποτιθέμενη εμπειρία και όχι την γνώση. Ακριβώς, διότι είναι πολλές κοινωνίες, που δεν παράγουν γνώση εδώ και αιώνες. Και κοινωνίες, που δεν έχουν καν αγγίξει τις έννοιες του Διαφωτισμού και των δικαιωμάτων, ζώντας πράγματι σε έναν δικό τους Μεσαίωνα.

Κι αν μέχρι τώρα η Δύση, δηλαδή η Ευρώπη, η Β. Αμερική και οι παλαίποτε κτήσεις της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, που βίωσαν άμεσα τις συνέπειες από την βιομηχανική, την αμερικανική και τη γαλλική επανάσταση, δεν είχαν πρόβλημα επικοινωνίας στον πλανήτη, σήμερα αντιμετωπίζουν μία λιγότερη πολυτελή κατάσταση, όπου άτομα, ομάδες και κράτη, δεν μοιράζονται ούτε τις ίδιες αξίες, ούτε τις ίδιες συνθήκες μαζί τους, αλλά είναι κατ' ανάγκην ισότιμοι συνομιλητές τους και όχι υποτελείς τους.

- Ε.Ε.: Πέραν αυτών όμως, υπάρχει και η μουσουλμανική νοοτροπία στην Ευρώπη. Πρόσφατα, μουσουλμάνοι μέχρι και πρεσβείες έκαψαν διαμαρτυρόμενοι για κάποια σκίτσα του Μωάμεθ. Αμέσως μετά, η Όπερα του Βερολίνου, που επρόκειτο να ανεβάσει ένα έργο του Μότσαρτ, στο οποίο με μια σκηνοθετική πρωτοτυπία ο πρωταγωνιστής έκοβε τα κεφάλια τεσσάρων θεών, του Ποσειδώνα, του Χριστού, του Βούδα και του Αλλάχ, φοβούμενη νέες βίαιες αντιδράσεις των μουσουλμάνων, αυτολογοκρινόμενη, δεν ανέβασε τελικά την Όπερα. Η ελευθερία του λόγου όμως, κατακτήθηκε ύστερα από μακρούς αγώνες στην Ευρώπη.

- Ναι, ο Ιδομενέας δεν ανέβηκε τον Οκτώβριο του 2006, μετά από απόφαση της διευθύντριας της Όπερας του Βερολίνου, αλλά πάντως ανέβηκε δύο μήνες μετά, με απόφαση μάλιστα του Υπουργού Εσωτερικών. Πράγματι, οι βίαιες αντιδράσεις των φανατικών ισλαμιστών, αλλά και η στήριξή τους από τους μουσουλμάνους του Βερολίνου - θυμηθείτε την άρνηση δύο ηγετών της μουσουλμανικής κοινότητας του Βερολίνου να παρακολουθήσουν την παράσταση - σημαίνει πως έχουμε τεράστιο πρόβλημα.

Η θρησκευτική ελευθερία, αυτούσια και όχι ως ελευθερία έκφρασης, αποτέλεσε την πρώτη ατομική ελευθερία. Τα πρώτα συντάγματα και το αίτημα της αστικής τάξης για Σύνταγμα, το πρώτο που περιείχαν ήταν το αίτημα για ζωή, για περιουσία και για θρησκευτική ελευθερία. Μετά ακολούθησε η ελευθερία έκφρασης. Υπάρχει μια σύνδεση των δύο η οποία και καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την λύση του προβλήματος.

Ο τρόπος με τον οποίο οι δύο πλευρές της Δύσης, το ευρωπαϊκό και το αμερικανικό κομμάτι της, αντιμετώπισαν την ελευθερία της έκφρασης, είναι πολύ διαφορετικός. Δεν είναι τυχαίο, ότι το Γκουαντανάμο έγινε ακριβώς εξ αιτίας της πρώτης τροποποίησης του αμερικανικού Συντάγματος για την ελευθερία του λόγου, που οδηγούσε στην αδυναμία του αμερικανικού νομικού συστήματος να θεσπίσει νόμο, με τον οποίο θα μπορούσε να καταστήσει παράνομη πράξη την απλή συμμετοχή σε συμμορία, ακόμη και τρομοκρατική. Έπρεπε να έχει αποδείξεις, ότι συγκεκριμένα πρόσωπα είχαν προβεί σε τρομοκρατική ενέργεια. Αυτή καθαυτή η ελευθερία του λόγου και του τύπου είναι ένα δικαίωμα, που αποτελεί τη βάση για πολλά άλλα. Δεν είναι τυχαίο, ότι σε ημιαυταρχικά καθεστώτα με χωλό το κράτος δικαίου, όπως π.χ. η Ρωσία, υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι για παραβίαση των λογοκριτικών νόμων, ενώ δημοσιογράφοι σκοτώνονται ή εξαφανίζονται συχνότατα.

Το ζήτημα των Μουσουλμάνων λοιπόν, εντάσσεται σε αυτό το ζήτημα της μετανεωτερικότητος που σας ανέφερα. Όλες οι θρησκείες είναι απόλυτες. Σχηματικά, δεν υπάρχει διάλογος για το ποιά είναι η αλήθεια, είναι δεδομένη για την κάθε μια κι επομένως, δεν επιτρέπεται οι πιστοί να συζητούν επ' αυτού. Αυτό σημαίνει, ότι κάθε θρησκεία εξ ορισμού δημιουργεί και σήμερα πρόβλημα στην ελευθερία του λόγου.

Μετα-Χριστιανική Ευρώπη
Η μουσουλμανική θρησκεία μπορεί εδώ να είναι περισσότερο ακραία για τις δυτικές και οικουμενικές πλέον, αξίες. Αν η χριστιανική θρησκεία προβλέπει τον αφορισμό σε περίπτωση μεταβολής του θρησκεύματος πιστού της, η μουσουλμανική προβλέπει θανάτωση.

Αλλά αυτό θα το δούμε στην μειοψηφία των ισλαμιστών, των φανατικών μουσουλμάνων, των οπαδών της τζιχάντ, που ερμηνεύουν το Κοράνι όπως εξυπηρετεί τις πολιτικές τους βλέψεις ή τον θρησκευτικό τους φανατισμό, που αναζητεί την ανασύσταση του χαλιφάτου. Οι περισσότεροι μουσουλμάνοι αποδέχονται μία πολύ πιο ήπια εκδοχή, που επιτρέπει την συμβίωση με αλλόθρησκους.

Η Ινδονησία είναι μια μεγάλη μουσουλμανική χώρα, που μέχρι πρόσφατα δεν είχε προβλήματα. Αυτό όμως, που βρίσκω ανησυχητικό, είναι η σιωπηρή αποδοχή των ακραίων φανατικών. Δεν είδα διαδήλωση μουσουλμάνων, που να αποκηρύσσει την άσκηση τρομοκρατίας ή την καταδίκη του Σαλμάν Ρουσντί σε θάνατο, εξ αιτίας των "Σατανικών Στίχων", όπως έγινε με τα σκίτσα του Μωάμεθ, που δημοσιεύθηκαν στη Δανία. Όλα αυτά δημιουργούν την αίσθηση, ότι ενώ τα δικαιώματα, που είναι ανταγωνιστικά μέσα σε ένα φιλελεύθερο δημοκρατικό κράτος πάντοτε βρίσκουν μια λύση, δηλαδή, ενώ όλα τα δικαιώματα είναι ίσα και επιλύονται οι συγκρούσεις, με το πρόβλημα των Ισλαμιστών, επαναλαμβάνω, αυτό δεν ισχύει. Το έννομο σύστημα, για διάφορους λόγους, αδυνατεί να επιβάλει κυρώσεις σε αυτούς, οι οποίοι παραβιάζουν τον νόμο, όπως γίνεται στις άλλες περιπτώσεις. Επομένως έχουμε ένα φαινόμενο, το οποίο δημιουργεί ένα τεράστιο πρόβλημα στην ελευθερία του λόγου. Παρ' όλα ταύτα, δεν θεωρώ, ότι οι ακραίες αυτές εκδηλώσεις θα οδηγήσουν σε μια μορφή αυτολογοκρισίας, γι' αυτό και εκφράσεις όπως: "πάμε σε έναν νέο Μεσαίωνα", δεν νομίζω ότι ισχύουν. Απλά αυτή τη στιγμή δεν αντιμετωπίζεται, δεν μπορώ να σας πω, ότι θα βρεθεί μία λύση.

- Ε.Ε.: Οι μουσουλμάνοι της Δύσης, που μορφώθηκαν, που έγιναν γιατροί, δικηγόροι, επιχειρηματίες και απολαμβάνουν τα αγαθά της Δύσης, δεν αντιδρούν σε τέτοιες ακραίες συμπεριφορές;

- Αυτό δεν το γνωρίζω. Υποθέτω πως αντιδρούν. Αλλά δεν ξεχνώ την καταγωγή και τη μόρφωση του Osama bin Laden, πράγμα που σημαίνει πως η μουσουλμανική ταυτότητα στις διάφορες εκδοχές της παίζει τον πρωτεύοντα ρόλο, τον πολιτικό ρόλο. Δεν πιστεύω πως έχουμε μια κλασική σύγκρουση πλουσίων – φτωχών. Η ιστορία θα δείξει. Νομίζω όμως, πως η ευμάρεια, μέσω της οποίας οι Μουσουλμάνοι της Δύσης έχουν την δυνατότητα πρόσβασης στα αγαθά μιας πολιτισμένης κοινωνίας, τους κάνει να αντιληφθούν ότι ο πρωτογονισμός της τρομοκρατικής βίας δεν συνάδει προς το επίπεδο του πολιτισμού που απολαμβάνουν, αφού αποτελούν μέρος του πληθυσμού της χώρας στην οποία ζουν και ενδεχομένως έχουν την ιθαγένεια.

Υπάρχει μία πολυδιασπασμένη πλουραλιστική κοινωνία, η οποία δεν υιοθετεί πλέον ένα και μοναδικό κοινωνικό μοντέλο, όπως τις παλαιότερες εποχές. Σήμερα, κάθε κοινωνική ομάδα μπορεί να αναπτύξει τις δικές της αξίες. Το σημαντικό είναι να υπογραμμίσουμε και να κρατήσουμε όλοι ανέπαφο αυτό που ονομάζουμε νομικό πολιτισμό με τις αξίες και το περιεχόμενό του. Επιμέρους εκφάνσεις του είναι τα δικαιώματα των μειονοτήτων και των μεταναστών. Άλλη επιμέρους έκφανση είναι όμως και τα δικαιώματα των παιδιών και των γυναικών, που δεν μπορούν να παραβιάζονται με την επίκληση ενός άλλου πολιτισμού. Καλώς ή κακώς τα δικαιώματα αναπτύχθηκαν στη Δύση με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Οποιαδήποτε μη δυτική κουλτούρα και έκφραση μπορεί να υπάρξει σε μια πλουραλιστική κοινωνία, μέχρι του ορίου που δεν αναιρείται το ίδιο το μοντέλο της πλουραλιστικής κοινωνίας, δηλαδή της ελευθερίας και του δικαιώματος επιλογής.

- Ε.Ε.: Ο σεβασμός στη θρησκευτική πίστη δεν έφερε μόνο τη λογοκρισία της Όπερας. Οι Άγγλοι, οι οποίοι σέβονταν τους μουσουλμάνους που σύχναζαν σε τζαμί του Λονδίνου, όπου καθημερινά οι ιμάμηδες έκαναν σκληρά κηρύγματα κατά των απίστων, υπέστησαν τις συνέπειες τρομοκρατικού κτυπήματος με βόμβες σε λεωφορεία από τους ισλαμιστές αυτούς. Ο σεβασμός στη θρησκευτική πίστη επομένως, φέρνει περιορισμό της ελευθερίας του λόγου, ιερούς πολέμους κι εν τέλει οπισθοδρόμηση και μεσαίωνα. Οφείλουμε ως Ευρωπαίοι λοιπόν να σεβόμαστε τη θρησκευτική πίστη του καθενός ή όχι;

- Μουσουλμάνοι ονομάζονται ως προς το θρήσκευμα. Ισλαμιστές είναι οι έχοντες την ριζοσπαστική αντίληψη, ότι δικαιούνται και πρέπει να σκοτώνουν στο όνομα του Αλλάχ. Αλλά εμείς οι Ευρωπαίοι διακατεχόμαστε από μια ενοχή απέναντι στους Μουσουλμάνους και συχνά δεν λέμε ελεύθερα την γνώμη μας. Βεβαίως και πρέπει να σεβόμαστε την θρησκεία τους, όπως σεβόμαστε και οποιαδήποτε άλλη θρησκεία ή μειονότητα ή σεξουαλική ταυτότητα. Δεν θα σεβασθούμε όμως αυτό, το οποίο οδηγεί σε παράνομη και βλαβερή ενέργεια. Η βάση της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου είναι η λογική, ότι έχουμε ένα πολίτευμα και μία έννομη τάξη, η οποία απολαμβάνει νομιμοποίηση. Εάν σοβαρά θεωρήσουμε, ότι έχουμε ένα αποτελεσματικό εθνικό και υπερεθνικό πλαίσιο για την προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας, άρα της δημόσιας πίστης και λατρείας, όπως εμείς τουλάχιστον οι Ευρωπαίοι έχουμε, οφείλουμε να το τηρούμε απαρέγκλιτα, είναι προϋπόθεση της έννομης τάξης μας, αλλά και της ικανότητας κοινωνικής συμβίωσης. Ο νόμος δεν κάνει διάκριση μεταξύ θρησκευμάτων, άρα δεν μπορούμε να διακρίνουμε καλές και κακές θρησκείες. Άλλωστε όλες οι μονοθεϊστικές θρησκείες αποτέλεσαν αφορμή για πολέμους, συνήθως υποκρύπτοντας άλλα, μη θρησκευτικά, κίνητρα.

"Σκοπός τους είναι να περάσουν διεθνείς νόμους, για να περιορίσουν την ελευθερία της έκφρασης σχετικά με τη θρησκεία", δήλωσε ο πρωθυπουργός της Δανίας Άντερς Φογκ Ράσμουνσεν ύστερα από την κλιμάκωση των θρησκευτικών εξεγέρσεων σε μουσουλμανικές χώρες εξ αιτίας των σατιρικών σκίτσων του Μωάμεθ, που δημοσιεύτηκαν σε δανέζικη εφημερίδα (διαβάστε επίσης: Σεβασμός στη θρησκευτική πίστη; -Ασφαλώς όχι!).

Το πρόβλημα όμως, δεν είναι μόνο στο επίπεδο των τρομοκρατικών ενεργειών, αλλά στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων μέσα από την οπτική των θρησκευτικών πιστεύω. Αναφέρθηκα πριν στο θέμα της κουλτούρας. Τι συμβαίνει όταν κάποιος επικαλούμενος τα θρησκευτικά του πιστεύω παραβιάζει τα δικαιώματα των παιδιών του ή της γυναίκας του; Μπορεί να επιβάλει κλειτοριδεκτομή στην κόρη του; Μπορεί να θεωρεί, ότι οι οικογενειακές σχέσεις ρυθμίζονται από τον Θεό και όχι από τον νόμο; Είναι μια άλλη πλευρά του να βάζει κανείς βόμβες.

Κι εδώ εμείς, οι μη Μουσουλμάνοι, δεν είμαστε αθώοι. Στην Ελλάδα τουλάχιστον, η βία και η παραβίαση των δικαιωμάτων των παιδιών και των γυναικών στη μειονότητα των Ρομ, των τσιγγάνων, θεωρείται σχεδόν αυτονόητη. Θεωρούμε χαριτωμένο τον γάμο παιδιών 12 και 13 ετών, αλλά δεν είναι χαριτωμένο να υπάρχουν έφηβες τσιγγάνες με τέσσερα παιδιά και κατεστραμμένη υγεία. Ούτε επιτρέπεται να αγνοεί ο νόμος και οι δικαστικές αρχές την σεξουαλική εκμετάλλευση των ανηλίκων, που ανήκουν στις μειονότητες με την πρόφαση "πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων".

Πρέπει να σταματήσει αυτή η περίεργη λογική, ότι το διαφορετικό έχει και άλλη νομική αντιμετώπιση, διότι δεν είναι έτσι, έχει ίση νομική αντιμετώπιση με το καθημερινό και το σύνηθες. Έχει άλλη αντιμετώπιση σε επίπεδο παροχών, κοινωνικών δικαιωμάτων, όχι όμως στο επίπεδο των ατομικών ελευθεριών. Κριτήριό μας είναι η εφαρμογή του νόμου. Και εάν η συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα, θρησκευτική ή άλλου τύπου, δεν παραβιάζει τον νόμο, τότε οφείλουμε να τους σεβόμαστε πλήρως. Οι μειονότητες μπορούν να βρουν όποιον τρόπο θέλουν για να τεκμηριώσουν, να βιώσουν και να ζήσουν την δική τους ταυτότητα, αρκεί να μην παραβαίνουν τον νόμο.

- Ε.Ε.: Ενώ η Αναγέννηση ξεκίνησε με τη μετάδοση της επιστήμης και της γνώσης από το τότε πολιτισμένο Ισλάμ στην μεσαιωνική Ευρώπη (σ.σ.: βλ. Το "διάλειμμα" της δυναστείας των Αβασσιδών), οι Ευρωπαίοι εισέβαλαν κατόπιν ως Σταυροφόροι, σφάζοντάς τους και μετά ως αποικιοκράτες δουλοποιώντας τους. Αυτή η φάση θα περάσει, όταν η Ιστορία θα κάνει τον κύκλο της;

- Πριν την δική μας εισβολή, είχαν εισβάλει εκείνοι και πριν είχαμε ξαναεισβάλει εμείς. Θέλω να πω, ότι η Ιστορία είναι μια αλληλουχία γεγονότων, όπου εναλλάσσονται οι μεγάλες δυνάμεις, οι αυτοκρατορίες, οι ηγεμονίες. Εναλλάσσεται και το ποιοί είμαστε εμείς και ποιοί είναι αυτοί. Οι Τούρκοι έφθασαν στην Βιέννη, οι Βίκινγκς έφθασαν μέχρι την Κωνσταντινούπολη, ο Μ. Αλέξανδρος έφτασε στην Ινδία, δεν καταλήγουμε πουθενά αναζητώντας ποιος εισέβαλε που. Το βασικότερο είναι ότι, ενώ για ένα πάρα πολύ μεγάλο διάστημα, στην μεταχριστιανική εποχή η επιστήμη παραγόταν στην Ανατολή, στην Αραβία και σε ολόκληρο τον Μουσουλμανικό κόσμο γνώρισε μία τρομακτική ανάπτυξη, από ένα σημείο και μετά, η επιστήμη άρχισε να αναπτύσσεται στην Δύση. Το γεγονός ότι όλες αυτές οι χώρες σταμάτησαν να παράγουν γνώσεις, σε αντίθεση με την Δύση τους οδήγησε σε διαφορετικές πορείες.

Oι Σταυροφορίες αντιμετωπίζονται αλλιώς από την οπτική των αράβων κι αν διαβάσουμε το πως ήταν η Αραβία πριν από το Ισλάμ, θα δούμε έναν πολύ διαφορετικό κόσμο. Σήμερα, σε ένα μεγάλο βαθμό, χρησιμοποιείται η θρησκευτική ταυτότητα, για να χτυπηθεί κάτι, που σχετίζεται με την Ευρώπη και την υποτιθέμενη κατάρρευσή της.

Όταν παλαιότερα έμενα στον Άγιο Παντελεήμονα, έτυχε να έχω συμβόλαια οικοπέδων της περιοχής του 1850. Πολλοί κάτοικοι Έλληνες θρηνούσαν για το μέλλον λέγοντας, ότι ο ναός θα καταντήσει τζαμί κι εγώ μια φορά απάντησα: "μα επί αιώνες τζαμί ήταν". Κι αυτό είναι αλήθεια. Αυτό κάνει κάθε θρησκεία, που κυριαρχεί. Πάνω σε προηγούμενο ναό, κτίζει τον δικό της. Αυτός ο ιστορικός κύκλος δεν κλείνει ποτέ.

- Ε.Ε.: Είναι γεγονός, ότι η γηράσκουσα Ευρώπη έχει ανάγκη από οικονομικά χέρια, αλλά και από το σφρίγος των άλλων λαών. Στην Ελλάδα, η πλειοψηφία της αναπαραγωγικής ηλικίας είναι εκείνη των μεταναστών, αλλά πιστεύω, ότι με την Παιδεία και την μόρφωση όλα αυτά θα ξεπερασθούν. Εσείς το πιστεύετε;

- Οι μετανάστες, μόλις φθάσουν στην Ευρώπη, δεν αποκτούν πλέον οκτώ ή εννιά παιδιά, όπως στις χώρες τους, αλλά δύο ή τρία. Και είναι μύθος, ότι αναπαράγονται ασταμάτητα, διότι είναι γονείς, που θέλουν να σπουδάσουν τα παιδιά τους και δεν αντιλαμβάνονται πλέον μια οικογένεια με 10-12 μέλη, βουτηγμένα στην φτώχεια. Η Ελλάδα όμως, έχει ιδιαίτερο πρόβλημα, διότι από την αρχή δέχθηκε κύματα μεταναστών που, εξ αιτίας της εσωτερικής της διαφθοράς και ανικανότητας, κατέληξε να μην έχει κανένα πρόγραμμα μεταναστευτικής πολιτικής, κανέναν έλεγχο στον αριθμό των εισερχομένων, όλα να είναι στον αέρα. Πρέπει να υπάρξει ένα όριο. Δεν ξέρουμε ποιοί είναι πολιτικοί πρόσφυγες, ποιοί είναι μετανάστες, ποιοί κάνουν εμπόριο οργάνων, ποιοί ανήκουν στην Μαφία, κ.λ.π.. Υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα, που ένα οργανωμένο κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει επιτυχώς, αλλά αυτό το κράτος, δεν είναι ακόμη η Ελλάδα.

- Ε.Ε.: Δεν πρέπει να καταργηθεί πλέον ο όρκος επί του Ευαγγελίου στα Δικαστήρια και να αφαιρεθούν από τα σχολεία και τις δημόσιες υπηρεσίες τα θρησκευτικά σύμβολα;

- Η σημαία, όταν δεν έχει τον σταυρό, μπορεί να διατηρηθεί. Αλλά τα γραφεία των Υπουργών με τα εικονοστάσια πίσω τους, σε τι εξυπηρετούν; Ανεξαρτήτως κόμματος, όλοι προβάλλουν οικογενειακές φωτογραφίες και εικονοστάσια, εντελώς άσχετα από το αντικείμενο που πραγματεύονται.

Μετα-Χριστιανική Ευρώπη
Η κατάργηση των θρησκευτικών συμβόλων σε χώρους, όπου υπηρετείται η επιστήμη και η δικαιοσύνη δεν πλήττει ούτε την θρησκεία, ούτε την προσωπική σχέση του καθενός με τον Θεό. Η Εκκλησία πάλι, από την φύση της, στοχεύει στον δημόσιο χώρο, για να επιβεβαιώσει την παρουσία της και την ισχύ της σε αυτόν. Είμαι απολύτως αντίθετη στα θρησκευτικά σύμβολα, κυρίως στα Δικαστήρια και στα σχολεία, αλλά να μην ξεχνάμε τι είναι ένα θρησκευτικό σύμβολο.

Οι ΗΠΑ, ως σύμβολο της πολιτικής ορθότητας, που περιλαμβάνει την απομάκρυνση κάθε θρησκευτικού συμβόλου από δημόσιους χώρους, έχει οδηγηθεί σε ακρότητες. Σε ορισμένες περιοχές απαγορεύονται, υπό την έννοια της κοινωνικής κατακραυγής, οι κάρτες που γράφουν Καλά Χριστούγεννα, απαγορεύεται ο στολισμός χριστουγεννιάτικου δέντρου σε δημόσιο χώρο. Και τίθεται το ερώτημα ποιός είναι δημόσιος χώρος εδώ; Απαγορεύεται να μπει στην πλατεία; Επιτρέπεται να μπει σε ένα μαγαζί; Απαγορεύεται να μπει στην αίθουσα φαγητού ενός πανεπιστημίου; Μπορεί να μπει στην είσοδο ενός μουσείου; Ενδιαφέρει τον νόμο αν το μουσείο είναι δημόσιο ή ιδιωτικό; Άρα πρέπει να είμαστε πολύ σαφείς για το τι θέλουμε.

Σίγουρα να υπάρξει τροποποίηση του δικού μας Συντάγματος για την κατάργηση όλων των θρησκευτικών όρκων, να καταργηθεί το σύμβολο του σταυρού στα δικαστήρια και στα σχολεία, αλλά και να έχουμε επίγνωση των νομικών προβλημάτων, που γεννά η χρήση γενικών όρων όπως θρησκευτικό σύμβολο ή δημόσιος και ιδιωτικός χώρος.

Στην Ελλάδα, η δαιδαλώδης σύνδεση κράτους και εκκλησίας έχει οδηγήσει σε απίστευτες στρεβλώσεις. Εκτός από τα προφανή, που είναι η πολιτική ισχύς της Εκκλησίας και η υποχρέωση όλων των φορολογουμένων να πληρώνουν τους μισθούς των ιερέων και των υπαλλήλων της Εκκλησίας, ένα μη προφανές είναι, ότι η έλλειψη Κτηματολογίου, τα προβλήματα, που έχει δημιουργήσει στην οικονομία το χάος αυτό που χαρακτηρίζει την ιδιοκτησία γης από την συγκρότηση της Ελλάδος, ξεκινούν από το γεγονός ότι το τεράστιο τμήμα του νεοπαγούς ελληνικού κράτους ανήκε στην Εκκλησία, ως αποτέλεσμα της οργάνωσης της οθωμανικής αυτοκρατορίας και των μιλλιέτ, βάσει δηλαδή της θρησκευτικής ταυτότητας των υπηκόων. Ήταν αυτονόητο, ότι η εθνική ταυτότητα δημιουργήθηκε παράλληλα με την θρησκευτική. Δυστυχώς αυτό δεν ξεπεράστηκε, αφού επί τόσες δεκαετίες ουδείς θέλησε να συγκρουσθεί ευθέως με το εκκλησιαστικό καθεστώς.

- Ε.Ε.: Η Δύση θα αντέξει τόσα χτυπήματα;

- Η Δύση είναι γεωγραφική περιοχή, είναι παράλληλα και ένα πολίτευμα, είναι και η βάση του νομικού πολιτισμού του κόσμου όλου σήμερα. Η Δύση ως γεωγραφική περιοχή δεν έχει βεβαίως πρόβλημα. Τίποτε όμως, δεν μένει αναλλοίωτο στον ρου της Ιστορίας. Εκείνο που συμβολίζει η Δύση νομίζω, πως πρέπει να υπερασπιστούμε. Οι δυτικές κοινωνίες δεν είναι καθόλου αγγελικές, έχουν τεράστια κοινωνικά προβλήματα, απαράδεκτες αποστάσεις μεταξύ πλουσίων και φτωχών, συχνά αποσάθρωση της ανθρώπινης υπόστασης. Το πρόβλημα είναι, πως απέναντι σε αυτό δεν βλέπω να υπάρχει ή να έχει υπάρξει κάτι καλύτερο. Το μαρξιστικό μοντέλο εμφανίστηκε κάποια στιγμή ως ελπίδα της ανθρωπότητας. Το τίμημα της κοινωνικής γαλήνης και ασφάλειας όμως στάθηκε υπερβολικά βαρύ, γιατί οδήγησε στην στέρηση της ελευθερίας. Όλη η ιστορία είναι ένα μοχλός μεταξύ ελευθερίας και ισότητας, μέσα από το πρίσμα του θανάτου όλων μας.

Νομίζω, πως οι αξίες του Διαφωτισμού είναι ό,τι καλύτερο έχει δώσει το ανθρώπινο πνεύμα για την οργάνωση των ανθρώπινων κοινωνιών, με το δεδομένο του καλού και του κακού, που συνυπάρχει σε κάθε άνθρωπο. Τα χτυπήματα, που υφίσταται λοιπόν η Δύση υπό αυτή την έννοια είναι ο εθνικισμός, που εκδηλώνεται και από την δεξιά και από την αριστερά, η διαφθορά, που στρεβλώνει τις λειτουργίες των συστημάτων, ο θρησκευτικός και φυλετικός φανατισμός, που συντηρεί εστίες πολέμου και έντασης στον πλανήτη, η αναζήτηση καταφυγίου στο παρελθόν και η καχυποψία για το μέλλον.


Ελεύθερη Έρευνα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Νεότερες Αναρτήσεις Επόμενη σελίδα